Cơ chế sản xuất sữa mẹ

Về tác giả Kelly:

Kelly là thành viên của Hiệp hội Tư vấn Quốc tế về Sữa mẹ (International Lactation Consultant Association), thành viên của Tổ chức Tư vấn bú mẹ Hoa Kỳ, thành viên của Hiệp hội tư vấn Bú mẹ Florida. Bà đã tốt nghiệp đại học Mercer với chuyên ngành toán học và vật lý, đồng thời từng làm trong lĩnh vực đánh giá môi trường và khắc phục hậu quả.

Kelly bắt đầu trợ giúp cho các bà mẹ về cho con bú mẹ từ năm 1997. Bà có nhiều bài viết về nuôi con bú cũng như các kinh nghiệm nuôi dạy con cái, tham gia phát biểu ở nhiều chuyên đề về nuôi dạy con cái cho các bố mẹ cũng như các chuyên gia. Kelly có nhiều năm kinh nghiệm trong việc tư vấn, hỗ trợ cho các bà mẹ trực tiếp hoặc thông qua mạng truyền thông, và hiện là thành viên của Hội đồng chấm các bài thi viết của Hiệp hội Tư vấn Bú mẹ Quốc Tế (IBCLC)

Bà là tác giả và là người sáng lập nên trang web kellymom.com, một trang web về cho con bú và nuôi dạy con được công nhận trên toàn t hế giới. Kelly thường xuyên cập nhật những nghiên cứu mới nhất về sữa mẹ và nuôi con bú mẹ, về dinh dưỡng và phát triển của trẻ sơ sinh để có thể tư vấn những thông tin chính xác nhất cho các bố mẹ và cả các chuyên gia.

Các bài dịch của HB đều lấy từ những bài viết từ trang kellymom.com, để có thể cung cấp tới các mẹ những kiến thức về nuôi con bú CHÍNH XÁC VỀ MẶT KIẾN THỨC, ĐƯỢC CÔNG NHẬN VỀ MẶT KINH NGHIỆM.

SỮA MẸ ĐƯỢC SẢN XUẤT NHƯ THẾ NÀO?

Đăng ngày :31/8/2011

Tác giả: Kelly Bonyata, BS, IBCLC

Link gốc: http://kellymom.com/pregnancy/bf-prep/milkproduction/

__________________________________________________________

Để có thể kích sữa (tăng lượng sữa) hoặc cai sữa (giảm lượng sữa) một cách hiệu quả, các mẹ rất cần biết về cơ chế sản xuất sữa của cơ thể là như thế nào…

Sữa mẹ được sản xuất theo quy trình “hoặc là dùng hết hoặc là bỏ hết”. Nghĩa là em bé càng bú nhiều, thì sữa càng được sản xuất ra nhiều và ngược lại.

BẮT ĐẦU CÔNG CUỘC CHUẨN BỊ SẴN SÀNG…

Endocrine – quá trình hoocmon kiểm soát việc tổng hợp (các chất) thành sữa:Lactogenesis I và Lactogenesis II

Cơ chế tạo sữa của người mẹ không phải là một mô hình cung – cầu tức thời. Mà trong suốt quá trình mang thai và một vài ngày đầu sau sinh, các hoomon điều khiển quá trình sản xuất của sữa mẹ, gọi là hệ thống kiểm soát Endocrine. Cơ bản là, ngay khi các hoocmon chuyên biệt có mặt trong cơ thể, người mẹ bắt đầu sản sinh sữa non ( trong giai đoạn nửa sau của thai kỳ) và gọi là quá trình Lactogenesis I, và lượng sữa của người mẹ sẽ tăng lên (gọi là quá trình Lactogenesis II) sau khoảng 30 – 40h sau khi sinh em bé.

Trong những tháng cuối của thai kỳ, vú mẹ bắt đầu quá trình tạo sữa non, nhưng hàm lượng progesterone cao trong máu của người mẹ sẽ kiềm chế việc tiết sữa non nàyvà giữ cho lượng sữa ở mức vừa phải mà thôi. Khi việc sinh nở diễn ra, hàm lượng progesterone/estrogen/HPL đột ngột giảm thấp cùng với việc nhau thai bong ra. Và đó là dấu hiệu cho giai đoạn Lactogenesis II – tức là giai đoạn sản sinh sữa dồi dào của cơ thể người mẹ. Những hoocmon khác (như insulin, thyroxine, cortisol) cũng tham gia vào quá trình tăng lượng sữa này, nhưng tới nay vai trò của chúng vẫn chưa thật sự được làm rõ. Mặc dù các dấu hiệu sinh hóa cho thấy giai đoạn Lactogenesis II đã bắt đầu sau 30 – 40 tiếng sau sinh, nhưng người mẹ thường chưa thật sự cảm thấy có kích thích nào về việc “sữa về” cho tới 50 – 73 tiếng sau sinh (tương đương 2 – 3ngày).

SẢN XUẤT SỮA MẸ...

Autocrine – quá trình sản xuất sữa của cơ thể – Lactogenesis III

Sau giai đoạn Lactogenesis II – giai đoạn sản sinh sữa dồi dào đc điều khiển bởi hoocmon, quá trình tạo sữa của người mẹ được chuyển sang giai đoạn tự sản xuất sữa “tại chỗ”, và được gọi là giai đoạn Lactogenesis III. Trong giai đoạn này, quá trình sản sinh của sữa được tập trung ở bầu vú mẹ – và “loại bỏ sữa thừa” là nguyên tắc chủ chốt điều khiển quá trình cung cấp sữa. Nguyên tắc “loại bỏ sữa thừa” – chính là việc bú mẹ – là do nhu cầu ăn của bé sơ sinh quyết định. Mặc dù hoocmon vẫn tham gia vào quá trình tạo sữa, nhưng vai trò của chúng không đáng kể nữa. Trong những điều kiện bình thường, vú mẹ sẽ liên tục tiết sữa, chừng nào mà nguyên tắc “loại bỏ sữa thừa” – tức là bé vẫn bú mẹ – diễn ra đều đặn.

Các nghiên cứu hiện nay nói gì về quá trình tạo sữa của người mẹ?

Các nghiên cứu gần đây cho thấy có 2 yếu tố điều khiển quá trình tổng hợp sữa:

Trong sữa mẹ có chứa một loại đạm sữa gọi là Ức chế quá trình tạo sữa (FIL) – tức là loại đạm này sẽ làm tốc độ sản xuất sữa của người mẹ giảm khi sữa trong vú vẫn còn nhiều. Như vậy nghĩa là sản lượng sữa sẽ ít đi nếu như vẫn còn sữa trong bầu vú mẹ (tức là em bé bú không hết) (tương đương với việc hiện diện nhiều FIL), và sản lượng sữa sẽ tăng nếu như bầu vú mẹ cạn rỗng (tương đương với việc FIL sẽ ít)

Để quá trình tổng hợp sữa có thể diễn ra, không thể thiếu sự hiện diện của hoocmon prolactin. Ở thành của lactocyte (tế bào sản xuất sữa của các phế nang trong vú mẹ) có những “vùng” tiếp nhận hoocmon prolactin để hấp thu các hoocmon này từ máu và từ đó kích thích tổng hợp các thành phần của sữa. Khi các phế nang này chứa đầy sữa, thành tế bào lactocyte phình ra, dẫn đến việc các “vùng” tiếp nhận hoocmon prolactin thu hẹp lại và khiến cho các hoocmon này không được hấp thu vào thêm nữa. Kết quả là quá trình tổng hợp để sản xuất sữa giảm. Ngược lại, khi các phế nang của vú mẹ cạn sữa, các “vùng” tiếp nhận lại hăm hở đón nhận các hoocmon từ máu, và quá trình tạo sữa sẽ tăng lên.

Quá trình này cho thấy, để lượng sữa tăng lên ngay trong những tuần đầu tiên sau sinh, thì quá trình “làm cạn sữa” – tức là việc bé thường xuyên bú mẹ – cần được làm liên tục.

Các phế nang của vú mẹ càng cạn sữa, nghĩa là các “vùng” tiếp nhận hoocmon prolactin càng nhiều, và nghĩa là quá trình tổng hợp sản xuất sữa của người mẹ càng tăng lên nhiều.

Tóm lại, các diễn giải sinh hóa học bên trên cho thấy đơn giản là:

VÚ MẸ ĐẦY SỮA = QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT SỮA ÍT/CHẬM

VÚ MẸ CẠN SỮA = QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT SỮA NHIỀU/NHANH

Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng hàm lượng chất béo trong sữa mẹ cũng liên quan mật thiết tới việc vú mẹ đầy hay cạn sữa (vú cạn sữa = sữa sản xuất sau đó có hàm lượng béo cao), chứ ko phải là số lượng hay các giai đoạn của các cữ bú trong ngày.

Sản lượng” sữa được sản xuất ra khác nhau thế nào trong 1 ngày?

Các nghiên cứu trước đây đã quan sát thấy rằng: “sản lượng” sữa sẽ dồi dào nhất vào buổi sáng (vì thế đây cũng là thời điểm lý tưởng để hút trữ sữa), và sẽ giảm dần cho đến cuối ngày. Nhưng hàm lượng chất béo trong sữa lại có xu hướng tăng dần lên cho đến cuối ngày (nghiên cứu của Hurgoiu V, 1985). Những kết quả này cũng hoàn toàn phù hợp với các thời khóa biểu cho trẻ sơ sinh đang đc áp dụng hiện nay: em bé sẽ đc điều chỉnh để có giấc ngủ dài hơn ban đêm và số giờ ngủ sẽ giảm dần vào ban ngày.

Khả năng trữ sữa của cơ thể người mẹ: yếu tố khác tác động đến quá trình sản xuất sữa và cho em bé bú, chính là khả năng trữ sữa của cơ thể người mẹ. Khả năng trữ sữa chính là lượng sữa mà vú mẹ có thể trữ giữa các cữ bú của em bé. Khả năng này rất khác nhau, tùy thuộc vào cơ địa của từng người mẹ. Khả năng trữ sữa không phải do kích thước vú của người mẹ quyết định, mặc dù kích cỡ của vú cũng là một yếu tố liên qu an đến lượng sữa mà vú người mẹ đó có thể trữ. Người mẹ có kích cỡ vú to hay bé đều có thể sản xuất ra lượng sữa dồi dào cho em bé. Nhưng người mẹ có khả năng trữ sữa nhiều thì các cữ bú của bé có thể dài hơn, và mẹ có nhiều tg làm các việc khác hơn mà không ảnh hưởng tới “sản lượng” sữa cũng như tốc độ phát triển của em bé. Còn một người mẹ có khả năng trữ sữa ít thì đương nhiên sẽ mất nhiều tg hơn để cho em bé bú cũng như để giữ được lượng sữa đủ cho phát triển của em bé, vì vú của người mẹ đó sẽ nhanh đầy hơn.

Có thể tưởng tượng khả năng trữ sữa của vú mẹ giống như kích thước của cái cốc và cách uống nước trong ngày: hoàn toàn có thể uống hết một lượng lớn nước nếu như trong ngày chúng ta sử dụng các loại cốc to nhỏ khác nhau, nhưng rõ ràng nếu chúng ta chỉ sử dụng một loại cốc nhỏ thì số lần uống nước của chúng ta sẽ phải nhiều hơn.

Các nghiên cứu nói gì về khả năng tăng lượng sữa (kích sữa)?

Sữa mẹ được sản xuất liên tục, và tốc độ sản xuất phụ thuộc nhiều vào tần suất được làm cạn rỗng (bằng cách bú của em b é) của vú mẹ. Sữa sẽ được tích dần dần giữa các cữ bú của em bé, vì vậy lượng sữa trữ trong vú mẹ sẽ tăng lên khi tg giữa các cữ bú được kéo dài ra. Và nếu trong vú mẹ càng trữ nhiều sữa, thì tốc độ sản xuất sữa càng giảm.

Để có thể làm tăng lượng sữa cũng như tăng tốc độ sản xuất sữa, yếu tố then chốt chính làphải hút được cạn sữa trong vú mẹ càng nhiều và càng nhanh, càng thường xuyên. Hãy nhớ công thức đơn giản sau đây:

VÚ MẸ CẠN SỮA = QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT SỮA NHIỀU/NHANH

Trong thực tế, thì nếu người mẹ muốn kích sữa (tăng sản lượng sữa) thì mục tiêu là cần phải hút cho vú của mình càng cạn càng tốt trong ngày.

Để có thể làm tăng lượng sữa, cần nhớ:

Hút cạn sữa trong ngực càng thường xuyên càng tốt (bằng cách cho em bé bú và/hoặc thêm các cữ hút sữa giữa các lần cho bú)

  1. Cố gắng cho bé bú cạn sữa mẹ càng nhiều càng tốt (hoặc hút càng cạn càng tốt).

Để hút cạn được sữa ở vú, cần nhớ:

Đảm bảo em bé được cho ăn đầy đủ theo nhu cầu.

  • Sử dụng các phương pháp mát xa vú.
  • Cho bé bú đều cả 2 bên vú mỗi cữ: đợi cho bé bú no và hết sạch 1 bên trước khi chuyển sang vú bên kia. Cách cho bú đổi bên này sẽ có ích nếu như bé không bú tốt lắm.
  • Hút sữa cho cạn nếu bé không thể bú hết sau mỗi cữ ăn. Còn nếu như bé bú cạn, thì việc duy trì hút sữa giữa các cữ ăn của bé c ũng sẽ hữu dụng.

Thế nếu như bạn đang có quá nhiều sữa???

Nếu như lượng sữa thừa quá nhiều so với nhu cầu của em bé và người mẹ muốn giảm bớt, nhưng không muốn cai sữa hay cắt các cữ bú của bé, thì cần nhớ nguyên tắc “cho bú từng bên” như sau: người mẹ chỉ cho bé bú ở 1 bên vú theo các cữ đều đặn theo giờ (thường là 3 -4 tiếng/cũ hoặc có thể lâu hơn) trước khi đổi sang vú bên kia. Làm cách nào sẽ khiến cho sữa luôn luôn được trữ ở trong vú mẹ (ở bên bé ko đc cho bú) và như vậy sẽ làm giảm tốc độ cũng như lượng sữa xuống mà không ảnh hưởng tới số lượng các cữ ăn của bé.

Các nguồn tham khảo thêm về nội dung này:

Anatomy of a Working Breast by Anna Edgar, from New Beginnings, Vol. 22 No. 2, March-April, pp. 44-50.

How Mother’s Milk is Made by Linda J. Smith, BSE, FACCE, IBCLC.

Anatomy of the Breast and How the Breast Makes Milk by Marie Davis, RN, IBCLC

How the breasts make and deliver milk from AskDrSears.com

Examining the Evidence for Cue Feeding Breastfed Infants by Lisa Marasco, BA, IBCLC and Jan Barger, MA, RN, IBCLC

Finish the First Breast First by Melissa Clark Vickers

Human Milk and Lactation by Carol L Wagner, MD

Tài liệu tham khảo cho bài viết:

Cox DB, Kent JC, Casey TM, Owens RA, Hartmann PE. Breast growth and the urinary excretion of lactose during human pregnancy and early lactation: endocrine relationships. Exp Physiol. 1999;84(2):421-34.

Cox DB, Owens RA, Hartmann PE. Studies on Human Lactation: The Development of the Computerized Breast Measurement System. June 1998. Accessed May 28, 2004.

Cox DB, Owens RA, Hartmann PE. Blood and milk prolactin and the rate of milk synthesis in women. Exp Physiol. 1996 Nov;81(6):1007-20.

Cregan MD, Mitoulas LR, Hartmann PE. Milk prolactin, feed volume and duration between feeds in women breastfeeding their full-term infants over a 24 h period. Exp Physiol. 2002 Mar;87(2):207-14.

Hartmann PE, Owens RA, Cox DB, Kent JC. Breast development and control of milk synthesis. Tokyo, Japan: United Nations University Press; 1996 Dec. 17(4).

Hartmann PE, Prosser CG. Physiological basis of longitudinal changes in human milk yield and composition. Fed Proc. 1984 Jun; 43(9): 2448-53.

Hurgoiu V, Marcu A, Sopon E, Olariu M. Dynamics of the composition of lipids in human milk during lactation. [French]. Pediatrie. 1985 Apr-May;40(3):201-5.

Ingram J, Woolridge M, Greenwood R. Breastfeeding: it is worth trying with the second baby. Lancet. 2001 Sep 22;358(9286):986-7.

Marasco L, Barger J. Cue Feeding: Wisdom and Science. Breastfeeding Abstracts. 1999 May;18(4):28-29

Mohrbacher N, Stock J. The Breastfeeding Answer Book. Third Revised Edition. Schaumburg, Illinois: La Leche League International; 2003. 16-23.

Neville MC, Morton J. Physiology and endocrine changes underlying human lactogenesis II. J Nutr. 2001 Nov; 131(11): 3005S-8S.

Neville MC. Anatomy and physiology of lactation. Pediatr Clin North Am. 2001 Feb; 48(1): 13-34.

Neville MC, Morton J, Umemura S. Lactogenesis. The transition from pregnancy to lactation. Pediatr Clin North Am. 2001 Feb; 48(1): 35-52.

Peaker M, Wilde CJ. Feedback control of milk secretion from milk. J Mammary Gland Biol Neoplasia. 1996 Jul;1(3):307-15.

Perez-Escamilla R, Chapman DJ. Validity and public health implications of maternal perception of the onset of lactation: an international analytical overview. J Nutr. 2001 Nov;131(11):3021S-4S.

Ramsay DT, Kent JC, Owens RA, Hartmann PE. Ultrasound imaging of milk ejection in the breast of lactating women. Pediatrics. 2004 Feb;113(2):361-7.

Walker M. Physiology of the Breast During Pregnancy and Lactation. In: Walker M, editor.Core Curriculum for Lactation Consultant Practice, Sudbury, Massachusetts: Jones and Bartlett; 2002. 27-34.

Nguồn: http://kellymom.com/pregnancy/bf-prep/milkproduction/

Chia sẻ của mẹ Nguyễn Tú Anh

 

giuong-luoi-cho-beLợi ích khi ho bé nằm giường ươiiskhach-hang-noi-ve-vuontron8

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s